چهارشنبه , مرداد ۴, ۱۳۹۶ ۷:۲۰ ب.ظ
خانه » مطالب ویژه » آزادی بیان و احترام به دیدگاه منتقد
آزادی بیان

آزادی بیان و احترام به دیدگاه منتقد

دکتر افشین زرگر* – درس های دموکراسی

  تصور کنید در سالن کنفرانسی نشسته اید که سخنران در مورد موضوعی صحبت می کند که باب میل شما نیست، اصلاً با دیدگاه شما کاملا متضاد است، حرف هایی می زند که برای تان ناراحت کننده است. چه کار خواهید کرد؟ گزینه اول این است که به اعتراض جلسه را ترک کنید. در چنین وضعیتی از شنیدن باقی صحبت ها محروم خواهید شد و از آن مهم تر فرصت سوال کردن و نقد سخنران را از دست خواهید داد؛ گزینه دوم این است که به حرف های سخنران اعتراض کنید و به هر طریقی مانع صحبت کردن او شوید، در این صورت جز معدودی از هم فکران تان کسی کار شما را تایید نخواهد کرد، شما برای همه قهرمان نخواهید بود، چون با منطق و عقلانیت برخورد نکرده اید؛ گزینه سوم این است که با آرامش به حرف های سخنران گوش کنید و در پایان انتقادات خود را مطرح و با منطق و استدلال دیدگاه او را نقد و از موضع و عقیده خود دفاع کنید، بدون تردید اگر پشت حرف های تان منطق و استدلال وجود داشته باشد حاضرین هم دیدگاه شما را خواهند پذیرفت و می توانید خود را پیروز میدان نشان دهید، یک قهرمان واقعی، کسی که جوانمردانه عمل می کند و با شجاعت و عقلانیت از مواضع خود دفاع می نماید. دو گزینه اول برای شخصی که آن ها را انتخاب می کند دافعه ایجاد می کند، او را در موضع انزوا و ضعف قرار می دهد و نتیجه ای جز شکست نخواهد داشت.
همواره باید بر این اصل اعتقاد داشته باشیم که در مورد مباحث مختلف دیدگاه ها و مواضع متنوع می تواند وجود داشته باشد، به طور نمونه یکی خواستار تحکیم روابط با کشور یا کشورهایی خاصی است و دیگری آن را رد می کند و پشتیبان دشمنی با آن کشور یا کشورهای خاص است. هر یک هم برای خود استدلال هایی دارند، حال این که کدام یک قابل قبول تر است باید به عقل سلیم، افکار عمومی و انتخاب مردم احترام بگذاریم، هر کسی دلایل و حجت هایش قوی باشد طبیعتا مردم هم او را می پذیرند. دفاع از عقیده و دیدگاه خود بسیار ارزشمند و قابل احترام است، ولی اینکه بخواهیم به هر طریقی عقیده و دیدگاه خود را به دیگری تحمیل کنیم بر خلاف فرهنگ دموکراتيک و اصلا اصول اخلاقی است. مگر نه این که باید به حق آزادی بیان که جزء حقوق اساسی بشر است پایبند باشیم، اجازه دهیم دیگران هم صحبت کنند حتی اگر برخلاف مواضع و دیدگاه های ما باشد، با آرامش و صبوری و منطق به حرف هایی که حتی برخلاف دیدگاه ما هستند گوش فرا دهیم و با آرامش و متانت و ارائه استدلال قوی پاسخ دهیم و از دیدگاه خود دفاع کنیم. انسان مدرن به جای باد کردن رگ گردن و داد زدن از روی عصبانیت، با منطق و عقلانیت پاسخ می دهد و به خوبی و درستی از راه و روش و عقیده خود دفاع می کند تا دیگران هم به سوی او جذب شوند. آن که مدعی مدنیت و نیرومند و به حق بودن اندیشه و رای خود است، از جایگاه عصبیت و حذف رقیب و منتقد عمل نمی کند، او به خوبی قابلیت ها، توانمندی ها، شایستگی ها و عقلانیت خود را به نمایش می گذارد تا دیگران هم به سویش جذب شوند. البته باید بر این نکته نیز تاکید کنیم که آزادی بیان هم نمی تواند بی حد و حصر باشد، همواره قانون ملاک نهایی هر حرف و عملی خواهد بود. در این مورد هم در یک جامعه دموکراتیک اصیل و واقعی، نباید نگاه بسته و متصلب داشت، تا جایی که نظم عمومی به خطر نمی افتد، آزادی بیان را باید پاس داشت و شنوای تندترین انتقادها هم بود، و البته صرفاً با منطق و استدلال و سخن پاسخ داد.
نهایتا در یک دموکراسی موفق، آزادی بیان گوهر ارزشمندی است که می تواند ضامن سلامت جامعه، رضایتمندی و مشارکت مردم، اعتماد و اقبال عمومی نسبت به مدیران و تصمیم گیرندگان و جلوگیری از تک صدایی و استبداد گردد. حراست از آزادی بیان، راز موفقیت، کارآمدی و مقبولیت و مشروعیت هر نظام سیاسی خواهد بود، پس یاد بگیریم که دیگری هم حق ابراز عقیده و دیدگاه خود را دارد، همان طور که ما از چنین حقی برخورداریم. به حقوق شهروندی یکدیگر بایستی احترام گذاشت و دوستی و آرامش را در جامعه ترویج و تحکیم نمود.

  • عضو هئیت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد کرج. مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی دانشگاه آزاد کرج

درباره ی هرمس

همچنین ببینید

تروریسم و شبکه های اجتماعی

شبکه های اجتماعی و تداوم حیات تروریسم

ژیلا احمدی – دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل شبکه‌های اجتماعی چه تأثیری بر گسترش افکار و …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *