دوشنبه , مرداد ۲, ۱۳۹۶ ۹:۱۳ ب.ظ
خانه » خبر » تحلیل نتایج و تاثیرات تاسیس سفارت اسرائیل درعشق آباد

تحلیل نتایج و تاثیرات تاسیس سفارت اسرائیل درعشق آباد

روزنامه دولتي «نويترالني ترکمنستان» (ترکمنستان بي‌طرف) خبر داد که شمي تزور (ShemiTzur)، نخستين سفير اسرائيل درعشق‌آباد، روز چهارشنبه، ۲۹ خرداد ۱۳۹۲ استوارنامه خود را به قربان‌قلي بردي‌محمداف، رئيس‌جمهور ترکمنستان تقديم کرده است.

سفارت اسرائیل

شبکه خبر دانشجویان البرز – سرویس سیاسی

حسن بهشتی پور

شايد اين بدترين خبري بود که در اين روزهايي که ايران شاهد برپايي جشن‌هاي ملي براي برگزاريِ موفقيت‌آميز انتخابات رياست جمهوري و موفقيت‌هاي ورزشي و مراسم‌هاي مذهبي است، به تهران رسيد. براي دانستن دليل نگراني تهران از آغاز به کار سفير اسرائيل در عشق آباد بايد به سوابق موضوع توجه دقيق‌تري داشت و تاثير اين اقدام را بر روابط تهران و عشق‌آباد از نگاه عميق‌تري ديد.

پس از استقلال ترکمنستان در سال ۱۹۹۲ اسرائيل تلاش کرد با به رسميت شناختن استقلال اين کشور در مرحله نخست جاپايي براي خود در مرزهاي شمالي ايران پيدا کند و در مرحله بعد بتواند زمينه را براي مهاجرت يهوديان مقيم ترکمنستان به سرزمين‌هاي اشغالي فلسطين فراهم کند.

درخواست افتتاح سفارت اسرائيل درعشق‌آباد از زمان ديدار صفر مراد نيازاف، رئيس‌جمهور پيشين ترکمنستان از تل‌آويو در سال ۱۹۹۵ به صورت علني مطرح شد. در آن زمان آقاي نيازاف با هوشمندي و شناخت خود ازحساسيت‌هاي موجود در روابط با رژيم توسعه‌طلبِ اسرائيل اين موضوع را به صورت معلق نگه داشت. تا آنکه پس از مرگ وي در سال ۲۰۰۶ و آمدن اقاي بردي محمداف وي تلاش کرد سياست انزواي ناشي ازاتخاذ سياست بي‌طرفي ترکمنستان را کنار بگذارد و کم کم درها را براي شرکت‌هاي غربي و به ويژه اسرائيلي بيش از پيش گشود.

از سال ۲۰۰۹ با ورود ليبرمن به کابينه نتانياهو به عنوان اولين يهودي مهاجر از جمهوري‌‌ شوروي که به پست وزارت امور خارجه اسرائيل رسيده بود ، توسعه همکاري‌ها با اين جمهوري‌ها و از جمله ترکمنستان، در دستور کار جدي قرارگرفت.

در اين زمان مقام‌هاي اسرائيلي «روفين دانئيل»، جاسوس لو رفته در روسيه را به عنوان سفير پيشنهادي تل‌آويو به مقام‌هاي ترکمنستان معرفي کردند. اما روشن بود که مقام‌هاي عشق‌آباد نمي‌توانستند سفيرسابق اسرائيل درمسکو به عنوان يک ديپلماتِ متهم به جاسوسي را بپذيرند. دانئيل در زماني که عکس‌هاي بسيار حساس از نظامي‌هاي روسيه را تحويل مي‌گرفت، در هنگام ارتکاب جرم در سال ۱۹۹۶ دستگير شده بود. بر اين اساس اسرائيلي‌ها پس از شش ماه کلنجار رفتن بالاخره با تغيير کانديداي خود «حاييم کورين»، استاد دانشگاه نظامي امنيت ملي اسرائيل را به عنوان سفير در عشق‌آباد معرفي کردند. امّا اينبار نيز به دليل محرز بودن سوابق اطلاعاتي و امنيتي کورين مقام‌هاي ترکمنستاني با قاطعيت اعلام کردند که به خاطرعضويت او درموساد، سازمان جاسوسي اسرائيل، ازصدوراعتبارنامه براي کورين خود داري کردند.

تاسيس سفارت در عشق آباد و تعيين سفير آکروديته

اسرائيل پس از سال‌ها تلاشِ ناموفق بالاخره در سال ۱۳۸۸ توانست با تاسيس سفارت خود درعشق‌آباد «شمي تزور» را به عنوان سفيرغير مقيم به تائيد مقام‌هاي ترکمني برساند. شمي تزرو در چهار سال گذشته به عنوان يک ديپلمات سياسي-امنيتي رياستِ بخش اورآسياي وزارت خارجه اسرائيل را بر عهده داشت. اين ديپلماتِ ۶۷ ساله (۱۹۴۶) متولد تبريز که به اتفاق خانواده خود به فلسطين اشغالي مهاجرت کرده، پيش از اين نيز به عنوان سفير در ترکيه و فرانسه مشغول به کار بوده است. گفته مي‌شود او به خوبي با فعاليت‌هاي اطلاعاتي و امنيتي نيز آشنا است. وي ظرف ۲ سال اخير بيش از ۱۵ بار به ترکمنستان سفر کرده بود.

در واقع پس از ازبکستان و قزاقستان، ترکمنستان سومين کشوري در آسياي مرکزي است که تل‌آويو موفق شده است سفير خود را در آنجا مستقر سازد. اما عشق‌آباد (که در حدود چهل کيلومتري باجگيران قرار دارد) به دليل نزديک بودن به مرز مشترک ترکمنستان با شمال ايران، براي تل‌آويو حتي از سفارتش در باکو و تفليس در ناحيه قفقاز جنوبي نيز اهميت بيشتري دارد.

اکنون پرسش اصلي اين است که چرا دولت ترکمنستان سرانجام با شروع به کار سفير آکروديته‌ي اسرائيل به عنوان سفير دائم موافقت کرد؟

تحليل نتايج شروع به کار سفير اسرائيل در عشق آباد

۱- شروع به کار سفير اسرائيل در عشق‌آباد هم‌زمان با تغيير دولت در ايران که در فاصله زماني قانوني پايان گرفتن کار دولت آقاي احمدي‌نژاد و تحويل دادن دولت به آقاي روحاني در مرداد ماه آينده صورت مي‌گيرد؛ اين پيام منفي را به تهران ارسال مي‌کند که دولت عشق‌آباد از اين دوره‌ي به اصطلاح انتقالي بهره گرفته تا از ميزان تاثير منفي اين اقدام در روابط دو کشور تاحدودي کاسته شود.

۲- ترکمنستان به عنوان کشور دوست و همسايه ايران نزديک به ۱۳۰۰ کيلومتر مرز مشترک آبي و خاکي با جمهوري اسلامي دارد، هر کشور مستقلي مانند ترکمنستان اختيار دارد با هر دولتي که صلاح مي‌داند ارتباط برقرار کند، همچنانکه ايران در مناسبات خود با ساير کشورها بر همين اساس رفتار مي‌کند. اما اين مساله بدين معنا نيست که ملاحظات همسايگي در مناسبات دو کشور در نظر گرفته نشود. بر اين اساس انتظار مي‌رود در مناسبات همسايگي به ملاحظات روابط با ساير کشورها و تاثير آن بر امنيت همسايگان توجه دقيق شود.

۳- اين حداقل انتظار از يک کشور همسايه است که مناسبات دوستانه خود با ديگران را به گونه‌اي تنظيم کند که امنيت همسايگان خود را با تهديد روبه‌رو نسازد. دولت ترکمنستان به خوبي مي‌داند ايران براي حفاظت از مرزهاي امن خود با اين کشور اهميت زيادي قائل است و با همه امکانات خود تلاش مي‌کند فضاي فعاليت‌هاي اطلاعاتي و عملياتي دشمنان ايران در مرزهاي دو کشور را تحت کنترل و نظارت دقيق داشته باشد. همچنانکه طي بيست سال گذشته به عنوان امن‌ترين مرزها در اين مسير از هيچ اقدامي خودداري نکرده و نخواهد کرد.

۴- اصولا هدف اسرائيلي‌ها از تاسيس سفارت جديد در ترکمنستان، برقراري روابط سودمند متقابل نيست. بلکه عملکرد گذشته آنها نشان مي‌دهد آنان بيشتر به دنبال اين هستند که جا پاي خود را در آسياي مرکزي و مرزهاي شمالي ايران تثبيت کنند.

۵- اسرائيلي‌ها تلاش مي‌کنند با ايجاد روابط سياسي با کشورهايِ اکثريت مسلمان، به نوعي به رژيم خود در جهانِ اسلام مشروعيت ببخشند. در همين راستا است که در پي ارتقاء مناسبات سياسي خود با کشورهايي مانند ترکيه، آذربايجان، ازبکستان، قزاقستان و اکنون ترکمنستان هستند.

۶- توسعه روابط بين ترکمنستان و اسرائيل درچنين شرايطي که دولت نتانياهو حتي حاضر نيست با فلسطيني‌ها وارد مذاکرات صلح شود، در واقع نهايت موقعيت‌نشناسي از سوي دولت عشق‌آباد را مي‌رساند. به ويژه در شرايط حساس کنوني که شاهد بحراني فراگير در خاورميانه هستيم. اين موضوع ممکن است تاثيرات بحران خاورميانه را به کشور باثباتي مانند ترکمنستان نيز بکشاند.

۷- امنيت دو کشور همسايه بر يکديگر تاثير متقابل دارد. بنابراين تركمنستان كه پايتختش در نزديکي مرزهاي ايران قرار دارد قاعدتا مراقب خواهد بود تا امکانات جديدي توسط رژيم توسعه‌طلب اسرائيل در مرزهاي مشترک دو کشور عليه ايران بکار گرفته نشود.

۸- ازآنجا که کار اصلي اسرائيل ايجاد اختلاف بين کشورهاي دوست و به ويژه اکثريت مسلمان بوده است، هر دو کشورِ دوست و برادرِ ايران و ترکمنستان مراقب تحرکات اين رژيم براي برهم زدن مناسبات دوستانه بين دو کشور همسايه خواهند بود.

۹- انتظار مي‌رود ايران حتي در دورن انتقالي دولت قبلي به دولت جديد با درايت پيام منفي شروع به کار سفير اسرائيل درعشق‌آباد را با پاسخ درخور توجه که مخل روابط دو جانبه نباشد، به طرف مقابل منتقل کند.

۱۰- البته نبايد اين مساله را از نظر دور داشت که ممکن است ترکمنستان تحت فشار آمريکايي‌ها مقاومت پنج ساله‌ي خود را براي تاسيس سفارت رژيم صهيونيستي در عشق‌آباد شکسته باشد. بنابراين واکنش ايران به اين موضوع هرچقدر ديپلماتيک‌تر و منطقي‌تر باشد کمک مي‌کند تا آمريکايي‌ها به اهداف خود در اين مسير نرسند.

————————————————
*حسن بهشتی پور کارشناس برجسته مسايل خاورميانه و آسياي ميانه است. از سال 1365 فعاليت رسانه اي خود را با صدا و سيما، و مجله اطلاعات سياسي اقتصادي آغاز کرد و براي روزنامه هاي جام جم، همشهري و ماهنامه همشهري ديپلماتيك مقاله نوشته است. وي از 1387 تا 1390 مدير دفتر تهران شبکه خبري بين المللي پرس تي وي بود. بهشتيپور فارغ التحصيل رشته اقتصاد از دانشگاه تهران است و از سال 1381 تا سال 1384 مدير شبکه عربي العالم بود.

درباره ی هرمس

همچنین ببینید

مسیر های راهپیمایی روز جهانی قدس در کرج

شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی کرج اعلام کرد، مسیر میدان شهدا به سمت مصلی بزرگ کرج، …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *