سه شنبه , مهر ۲۵, ۱۳۹۶ ۱۱:۱۴ ق.ظ
خانه » اجتماعی » جامعه » همه حق انتقاد دارند، ولی…
انتقاد

همه حق انتقاد دارند، ولی…

“همه برابرند، ولی برخی نسبت به دیگران برابرترند.”

از جمله حقوق شهروندی این است که هر فردی بتواند از حق آزادی بیان برخوردار باشد و هرگاه نسبت به سیاست یا برنامه‌ای انتقاد داشت آزادانه آن‌را بیان کند. پس اصل موضوع در یک نظام دموکراتیک و آزاد کاملا مورد دفاع است و می‌تواند به افزایش مشارکت مردم و پویایی جامعه کمک کند. اما در برخی مواقع در کشورهایی که هنوز حقوق شهروندی جا نیافتاده و نهادهای دموکراتیک به‌خوبی مستقر نشده و تثبیت نیافته‌اند، به چنین حقی یا هرگز احترام گذاشته نمی‌شود و یا محدود به عده‌ای خاص می‌شود که نهایتاً معنای “خودی” پیدا می‌کنند. در واقع وقتی جامعه به دو دسته خودی و غیرخودی تقسیم شود، ساختارشکنانه‌ترین، ضد امنیتی‌ترین، قانون‌شکنانه‌ترین، هنجارگریزترین، وحدت شکن‌ترین و خطرناک‌ترین حرف‌ها و انتقادها مورد پسند قرار گرفته و از آن دفاع می‌شود و با توجیه ضرورت وجود آزادی بیان و حق مردم در نقد سیاست‌ها و برنامه‌ها، چنین منتقدانی تا حد قهرمان مورد تقدیر قرار می‌گیرند و رسمی‌ترین و پرمخاطب‌ترین تریبون‌ها در اختیارشان قرار می‌گیرد، حتی اگر آن حرف‌هایی که در آن تریبون گفته می‌شود هیچ تناسبی با موضوع تجمع نداشته باشد. و شوربختانه خفیف‌ترین و دل‌سوزانه‌ترین ولو عقلانی‌ترین و به‌حق‌ترین انتقادهای عده بی‌شماری که در دسته غیرخودی‌ها قرار داده می‌شوند به هیچ‌وجه تحمل نمی‌شود آن‌هم از سوی همان دسته اول که تمام تریبون‌ها را فقط و فقط از آن خود می‌دانند و بس.
تقسیم جامعه به خودی و غیرخودی و روز به روز تنگ‌تر کردن دایره خودی‌ها، وحدت و یکپارچگی جامعه را در معرض خطر قرار می‌دهد و البته نگاه تبعیض‌آمیز به افراد خصوصاً کسانی که صاحب اندیشه و فکر هستند جز افزایش بی‌اعتمادی و دل‌سردی و یاس در جامعه نتیجه‌ای نخواهد داشت.
آری همه باید از حق انتقاد آزاد برخوردار باشند و نباید کسانی که انتقاد را حق خود می‌دانند، دیگرانی که با آن‌ها هم‌سو و هم‌فکر نیستند را از این حق محروم کنند. تریبون‌های رسمی هر کشور جزء اموال عمومی ملت بوده و منافع ملی حکم می‌کند هرگز صرفاً در جهت نشر یک دیدگاه خاص سیاسی و انحصاری قرار نگیرد.
اگر به چنین حقی پایبندیم‌، آزاده باشیم و با پایبندی به انسانیت و عزت و کرامت بشری آن‌را برای همه شهروندان با تمامی علایق و سلایق و در چارچوب قوانین و مقررات محترم شماریم. چه اشکالی دارد از تریبون‌های خاص که هر هفته عده‌ای خاص از آن برای بیان دیدگاه‌های خاص‌شان سود می‌برند، هر چند وقت یک‌بار به کسانی که با آن‌ها هم‌فکر نیستند هم اجازه داده شود تا نظرات‌شان را مطرح کنند ولو این‌که به زعم برخی هیچ جذابیتی برای مخاطبین‌شان نداشته باشد!
نقد آزاد سنگ بنای جامعه مطلوب، پیشرفته و دموکراتیک است. این اصلی‌ست که هر انسان پایبند به حقوق بشر و اساس جامعه مردم‌سالار بدان پای‌بند است و دفاع می‌کند، اما نه این‌که صرفاً چنین حقی برای برخی خواص در نظر گرفته شود که در این‌صورت همان حرف جورج اورول معنا پیدا می‌کند که:
“همه برابرند، ولی برخی نسبت به دیگران برابرترند.”
حق نقد برابر و منصفانه به پویایی و پیشرفت جامعه کمک می‌کند و اگر چنین نباشد احساس یاس و بی‌انگیزگی و حتی نارضایتی در سطوح پنهان جامعه افزایش خواهد یافت و عقل سلیم حکم می‌کند که برابرترها کمی تواضع، قناعت، تسامح و تساهل و خویشتن‌داری داشته باشند و به نظرات و دیگاه‌هایی که با آن‌ها هم‌سو نیستند نیز احترام بگذارند و تریبون‌ها را صرفاً و منحصراً برای خود نخواهند.
آری همه بایستی از حق آزادی بیان و انتقاد دفاع کنیم، اما در صورتی‌که چنین حقی به‌طور منصفانه و برابر برای همه شهروندان وجود داشته باشد…
دکتر افشین زرگر – عضور هیأت علمی دانشگاه آزاد کرج

درباره ی هرمس

همچنین ببینید

جنگ سوریه

شکست‌های پیاپی داعش و آینده مبهم عراق

وحید عسکری – کارشناس‌ارشد علوم سیاسی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *