دوشنبه , آبان ۱, ۱۳۹۶ ۶:۵۱ ب.ظ
خانه » خبر » چيستي علم – آلن فرانسيس چالمرز

چيستي علم – آلن فرانسيس چالمرز

درآمدي بر مكاتب علم شناسي فلسفي

سرشناسه : چ‍ال‍م‍رز، آل‍ن‌ ف‍ران‍س‍ی‍س‌، ‏‫۱۹۳۹ – م.‏‬
Chalmers, Alan Francis
‏عنوان و نام پديدآور : چ‍ی‍س‍ت‍ی‌ ع‍ل‍م‌: درآم‍دی‌ ب‍ر م‍ک‍ات‍ب‌ ع‍ل‍م‌ش‍ن‍اس‍ی‌ ف‍ل‍س‍ف‍ی‌/ آل‍ن‌‌اف‌. چ‍ال‍م‍رز؛ ت‍رج‍م‍ه‌ س‍ع‍ی‍د زی‍ب‍اک‍لام‌.
‏مشخصات نشر : ت‍ه‍ران‌: س‍ازم‍ان‌ م‍طال‍ع‍ه‌ و ت‍دوی‍ن‌ ک‍ت‍ب‌ ع‍ل‍وم‌ ان‍س‍ان‍ی‌ دان‍ش‍گ‍اه‍ه‍ا (س‍م‍ت‌)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی: ش‍رک‍ت‌ ان‍ت‍ش‍ارات‌ ع‍ل‍م‍ی‌ و ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌‏‫، ۱۳۸۷.‬
‏مشخصات ظاهری : ‏‫ی‍ازده‌، ۲۱۵ ص‌.‬:م‍ص‍ور.
‏فروست : س‍ازم‍ان‌ م‍طال‍ع‍ه‌ و ت‍دوی‍ن‌ ک‍ت‍ب‌ ع‍ل‍وم‌ ان‍س‍ان‍ی‌ دان‍ش‍گ‍اه‍ه‍ا (س‍م‍ت‌)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی؛ ۳۴۱. ف‍ل‍س‍ف‍ه‌؛۱۰.
‏شابک : ‏‫۲۲۰۰۰ ریال‬‬‏‫:‭‏978-‫‬‭‎964-459-342-0‬‬‬ ؛ ‏‫۲۶۰۰۰ ریال (چاپ یازدهم)‬ ؛ ۴۵۰۰۰ ریال (چاپ سیزدهم)
‏يادداشت : ‏‫ع‍ن‍وان‌ اص‍ل‍ی‌:‭ ‎What is this thing called science?: an assessment of the nature and stotus of scienee and its methods‬‮‮.‬
‏يادداشت : چ‍اپ‌ نهم.
‏يادداشت : چاپ یازدهم: ۱۳۸۹.
‏يادداشت : چاپ سیزدهم: ۱۳۹۲.
‏يادداشت : چاپ قبلی: س‍ازم‍ان‌ م‍طال‍ع‍ه‌ و ت‍دوی‍ن‌ ک‍ت‍ب‌ ع‍ل‍وم‌ ان‍س‍ان‍ی‌ دان‍ش‍گ‍اه‍ه‍ا (س‍م‍ت‌): ش‍رک‍ت‌ ان‍ت‍ش‍ارات‌ ع‍ل‍م‍ی‌ و ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌، ۱۳۷۸.
‏یادداشت : واژه‌نامه.
‏یادداشت : ک‍ت‍اب‍ن‍ام‍ه‌: ص‌. [۲۰۱] – ۲۰۴؛ ه‍م‍چ‍ن‍ی‍ن‌ ب‍ه‌ ص‍ورت‌ زی‍رن‍وی‍س‌.
‏یادداشت : نمایه.
‏موضوع : علوم — فلسفه
‏شناسه افزوده : زی‍ب‍اک‍لام‌، س‍ع‍ی‍د،‏‫ ‏‫۱۳۳۲ -‏ ‏، مترجم
‏شناسه افزوده : ‏‫سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها‏‫ (سمت)‏‫. مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی
‏شناسه افزوده : شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
‏رده بندی کنگره : ‏‫‭‬‭Q۱۷۵‏‫‭‭/چ‌۲چ‌۹ ۱۳۸۷
‏رده بندی دیویی : ‏‫‭‬‭۵۰۱
‏شماره کتابشناسی ملی : ‎۱‎۹‎۹‎۹‎۳‎۹‎۰

 

 

 

مطلب مرتبط:

امروز با …
سعيد زيباكلام

نويسنده: ساير محمدي

«چيستي علم» نخستين كتاب سعيد زيباكلام در سال ۷۸ از سوي انتشارات سمت چاپ و منتشر شد و اكنون به چاپ نهم رسيد.
«نظريه ليبرال دموكراسي» اثر پروفسور اندرو لوين را همين محقق و مترجم در سال ۸۰ به فارسي برگرداند و همراه با مقدمه اي انتقادي و تحشيه هاي توضيحي به چاپ سپرده است. «معرفت شناسي اجتماعي» او نيز در سال ۸۴ به بازار آمد. سعيد زيباكلام متولد ۱۳۳۲ تهران، داراي دكتراي تخصصي فلسفه، به تدريس در دانشگاه تهران مي پردازد و هم اكنون در تدارك چاپ كتابي تحت عنوان «ساختار پارادايم هاي علمي» است كه مشتمل بر مقالاتي از انديشمندان ايراني و خارجي است.
* آقاي زيباكلام، شما چه تعريفي از فلسفه علم داريد و وقتي به چيستي علم مي پردازيد از چه زاويه اي به آن نگاه مي كنيد
آن گونه كه من مي بينم، نوعاً براي فلسفه علم، فلسفه سياست، يا فلسفه اجتماعي نمي توان يك تعريف جامع افراد و مانع اغيار داد. بلكه براي خود فلسفه هم ارائه چنين تعريف دقيقي كه چارچوب منطقي حوزه كار را مشخص كند، غيرممكن است. در واقع اگر كسي مقداري كار فلسفه شناسي كرده باشد، يعني از يك منظر فوقاني درباره حوزه اي به نام معرفت شناسي كار بكند، به سرعت متوجه مي شود كه نه تنها نمي توانيم براي فلسفه علم، فلسفه علوم اجتماعي و فلسفه دين، فلسفه تاريخ، يك تعريف جامع افراد و مانع اغيار بدهيم، بلكه راجع به خود فلسفه هم نمي توانيم. هر فيلسوف نوآور، غيرمقلد، مستقل و انديشمند و حاصل خيز و ثمربخشي را نگاه كنيم، تلقي هاي بسيار متفاوت و در خيلي از موارد متعارض از فلسفه دارد كه اساساً ارائه تعريف از اين علوم به نوعي منتفي است.
* فلسفه علم از چه زماني در جامعه ما مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است
علم را اگر به معناي اخص آن در نظر بگيريم، يعني به معناي علوم طبيعي در نظر آوريم، بايد دست به يك تفحص و تحقيق تاريخي بزنيم تا جواب آن را پيدا كنيم. اما اگر به معناي وارد كردن آن به جامعه ايران در نظر بگيريم كه ما به عنوان مصرف كننده آن باشيم و در نقش مترجم اين علوم ظاهر شويم براي محصولاتي كه غربيان توليد مي كنند، بايد مقداري به عقب برگشت. اگر سخن خود را به تاريخ معاصر محدود كنيم، هفتاد ـ هشتاد سال پيش را مي توان سرآغاز ورود فلسفه علم به ايران ارزيابي كرد. اما اگر گستره تاريخي كار را وسيع تر در نظر بگيريم، آن وقت در حوزه فرهنگ و تمدن اسلامي كه ايران هم بخشي از اين تمدن محسوب مي شود، جوامع اسلامي خودشان از واضعان و توليدكنندگان فلسفه علم بوده اند. انديشمندان اسلامي در اين زمينه نظريه پردازي مي كردند و نوآور و پيشگام بودند. در واقع طلايه دار حوزه هاي علوم فلسفي و علوم طبيعي بودند بويژه در زمينه علم رياضي.
* ديدگاهي كه معتقد است ما از قرن هفتم و هشتم، ديگر توليد انديشه نداشته ايم و بيشتر مصرف كننده آرا و نظريه هاي ديگران بوده ايم چقدر با واقعيت همخواني دارد
بايد انديشه را قدري مشخص تر كرد. به نظر مي آيد كه ما در همه حوزه هاي علوم چنين وضعيتي نداشتيم. البته من تحقيقات مفصل تاريخي در اين زمينه نكرده ام كه بتوانم قضاوت درست و دقيقي داشته باشم و نظري ارائه بدهم. به گمان من اين سؤال را بايد كسي جواب بدهد كه دست به چنين پژوهش تاريخي ژرف و گسترده اي زده باشد كه ما دقيقاً از قرن ششم يا هفتم بوده كه دچار ركود در توليد انديشه شده ايم. به هر حال اين سؤال، پاسخي پيچيده و همه جانبه نگر را مي طلبد كه از توان امثال من خارج است. اما من مي توانم با توجه به وضعيت توليد فكر و انديشه در دوران معاصر اظهارنظر بكنم و در اين زمينه هم حرف دارم و جاي تعارف و تكلفي هم نيست كه خودم را كنار بكشم. ما امروز در حوزه علوم طبيعي مصرف كننده هستيم آن هم به مقدار زياد (البته اين حرف اما و اگرهايي دارد كه در ادامه به آن مي پردازم) اما اين به آن معنا نيست كه ما برخي فيزيكدانان و رياضيدانان و منجمان آگاه و نظريه پرداز نداشته باشيم. اين افراد هر يك در حوزه كار خود حرف نو دارند و اهل پژوهش هاي اصيل و جدي اند. من معتقدم ما در اين حوزه ها افراد شاخصي داريم كه اين توان را دارند كه نظريات و پژوهش هاي ارزنده اي ارائه دهند. ولي اگر از اين افراد معدود بگذريم قاطبه افراد مصرف كننده انديشه ديگران هستند. يعني جريان اصلي علوم طبيعي در ايران وارداتي است. اما در حوزه علوم اجتماعي ما به مقدار بسيار زيادي دنباله رو و مصرف كننده ايم. از استثنائات كه بگذريم، آرا و آثار انديشمندان كشورهاي ديگر را به صورت ترجمه يا به زبان اصلي مورد بهره برداري قرار مي دهيم. در واقع براي گسترش آن در كشور يا ترجمه مي كنيم و يا اقتباس مي كنيم، كار اصيل و تأليفي كه از انديشه خودمان نشأت گرفته باشد، نداريم. اگر هم باشد نادر است. جريان اصلي به صورت توفنده اي وارداتي است و ما هم مصرف كننده ايم.

ساير محمدي

درباره ی هرمس

همچنین ببینید

مسیر های راهپیمایی روز جهانی قدس در کرج

شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی کرج اعلام کرد، مسیر میدان شهدا به سمت مصلی بزرگ کرج، …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *